07-06-2024****

 

*064..వర్జ్యం అంటే !*

                  

(చాలామందికి తెలుసు, చాలామందికి తెలియదు.)

*జ్యోతిష్యంలో వర్జ్య కాలమును నక్షత్రాన్ని బట్టి నిర్ణయిస్తారు.*

ప్రతి నక్షత్ర సమయంలో వర్జ్య కాలం ఉంటుంది .                 

వర్జ్య కాలం అంటే విడువ తగిన కాలం.

అశుభ సమయం.

శుభకార్యాలు, ప్రయాణాలు ఈ సమయంలో చేయకూడదు.

ప్రతి నక్షత్రానికి వర్జ్యం 4 ఘడియలు లేదా 96 నిమిషాలు ఉంటుంది. జన్మ జాతకంలో లగ్నం స్ఫుటం గాని, చంద్రస్ఫుటం గాని, ఇతర గ్రహాలు గాని వర్జ్య కాలంలో ఉన్నట్లయితే ఆ గ్రహం యొక్క దశ, అంతర్దశలలో ఇబ్బందులు ఏర్పడతాయి.

భారతీయులు….   నూతనంగా ఏ శుభకార్యాన్ని ప్రారంభించాలనుకున్నా, మంచి ముహూర్తం చూసుకుని ఆయా శుభకార్యాలకి శ్రీకారం చుడుతుంటారు. 

అటు దైవకార్యాలకి ఇటు శుభకార్యాలకి మంచి ముహూర్తం చూడటమనేది ప్రాచీనాకాలం నుంచి వస్తోంది. 

ముహూర్తం ఏ మాత్రం కాస్త అటుఇటు అయినా ఆ శుభకార్యానికి ఆటంకాలు ఏర్పడతాయేమోననే బలమైన విశ్వాసం వుండటం వలన, అందరూ ముహూర్తాల విషయంలో ఎంతో జాగ్రత్తగా వ్యవహరిస్తూ వుంటారు.

ఈ నేపథ్యంలోనే ‘వర్జ్యం’ అనే పేరు ఎక్కువగా వినిపిస్తూ వుంటుంది. 

‘వర్జ్యం’ అంటేనే విడువదగినది అని అర్థం. అంటే వర్జ్యం వున్న సమయాన్ని విడిచిపెట్టాలని శాస్త్రం చెబుతోంది. 

”ఇప్పుడు వర్జ్యం వుంది తరువాత బయలుదేరుతాం” … 

”కాసేపాగితే వర్జ్యం వచ్చేస్తుంది … త్వరగా బయలుదేరండి” అనే మాటలు మనం తరచూ వింటూ వుంటాం. 

వర్జ్యంలో ఎలాంటి శుభకార్యాలు ప్రారంభించడంగానీ, శుభకార్యాలకి బయలుదేరడం కాని చేయకూడదు. 

ఈ కారణంగానే పెద్దలు ఈ విషయంలో జాగ్రత్తగా వ్యవహరిస్తూ వుంటారు.

వర్జ్యంలో దైవకార్యాలు గానీ, శుభకార్యాలుగాని చేయకూడదని అంటూ వుంటారు కాబట్టి, ఆ సమయంలో ఏం చేస్తే బావుంటుందనే సందేహం చాలా మందిలో తలెత్తుతూ వుంటుంది. 

ఆ సమయంలో దైవారాధనకి సంబంధించిన అన్ని పనులతో పాటు, శక్తి కొద్ది దానం కూడా చేయవచ్చని శాస్త్రం చెబుతోంది.

ఈ సమయంలో దానాలు చేయడం వలన అనేక దోషాలు తొలగిపోతాయని అంటారు.

వర్జ్యం వున్నప్పుడు దైవనామస్మరణ .. పారాయణం .. స్తోత్ర పఠనం .. సంకీర్తన .. భజనలు మొదలైనవి చేయవచ్చని శాస్త్రం చెబుతోంది. 

అంతే కాకుండా దేవుడి సేవకి సంబంధించిన వివిధ రకాల ఏర్పాట్లను చేసుకోవచ్చని అంటోంది. 

ఈ విధంగా చేయడం వలన వర్జ్యం కారణంగా కలిగే దోషాలు ఏమైనా వుంటే అవి తొలగిపోతాయనే విషయాన్ని స్పష్టం చేస్తోంది.

065..విశ్వంలో ... వ్యామొహం (రోజువారి కథ )

విధేయుడు : మల్లాప్రగడ రామకృష్ణ (ఇది కధ కాదు అనుభవ సారం ) 

          సూర్యోదయం ఉద్యోగ ధర్మంగా జగతిలో సంచారిస్తూ ఉన్న వారు గుర్తించారా లేదని అను కోకుండా తనగమ్యం ఏమిటో నిర్ధారణ చేసుకొని తన ప్రవర్తన మార కుండా ఊపిరిలో ఊపిరిగా, ఉదకంలో ఉదకంగా, విశ్వవ్యాప్తిగా ఉపకారిగా.... ... .... 

కంటిలో తెలుపు నలుపు ఏకమై, కనురెప్పలు ధగ ధగ మెరుపులు చూసి, చూడనట్లుగా. నెత్తిమీద ఎర్ర ఎర్రని పొరలు కమ్ముకొస్తూ, కాలు కింద ధూళిపొర పొరలుగా విస్తరించి అద్దముపై సేదతీచుకొనగా, కిరణ ప్రతిబింబాలు జిలుగు జిలుగుగా, కదలసాగె .... ...

అంబరవీధులనుంచి కొండ చెరియలు చేరి, వృక్షమాలికల మధ్య నలిగి, నే నొస్తున్న నాకు దారి ఇవ్వండి అంటూ సముద్ర మట్టంపై విస్తరించి కెరటాలమధ్య నలిగి గుర్తించే విధముగా థళ థళ మెరుపుల్లా నావికుల దిక్సూచిగా సంద్రము మీద కిరణాలు  కదలసాగె .... ...

పాలమీగడ తరగల్లా, మంచు తుషార బిందువుల్లా,  పువ్వుల నుండి విస్తరించే పొప్పొడి  రేణువుల్లా, చీకటి తరిమే మిణుగురు పురుగుల్లా, విత్తుల పొత్తి కడుపులో చెట్ల నెత్తురు నింపుకొని కొత్త వెలుగుల్లా, పువ్వునుండి రాలిన గులాబీ రేకులు గాలితో సమానము గా ఉనికి  విధముగా కథలు లాగా .... ..... ...            

అంబరం నుండి కాళ్ళు విఱిగి నేల మీద పడ్డ మేఘాలలో కరిగిన చినుకులు, పుడమిని చేరే పుడమి తల్లి పురిటి నెప్పుల్లా,  హాహాకారాలు, అప్పుడే రెక్కలు వచ్చిన పక్షిలా, వళ్ళు విరుచుకొని విస్తరించే పువ్వులా, డొక్కలు ఎండిన వాడికి నీటిచుక్కలు బతికిచ్చినట్లు పుడమి ఆవిరి కొంత తగ్గే ..... .... ...     

***** 

066..మధురిమలు (పుడమితల్లి పులకరింతలు ఇలా వున్నాయి ) 

మల్లె పువ్వు అడిగిందే - కొంత సౌరభమున్నదా

మందారం అడిగిందే  - కొంత మాధుర్యమున్నదా 

గులాబీ అడిగిందే   . కొంత  సోయగమున్నదా 

చామంతీ కలగందే - కొంత లావణ్య ముగదా 

మలయా నిలం ఉరికింది  - కెరటాలలొ గమ్మత్త0ది 

కోయిల పాట పాడింది  - గొంతులొ గాంధర్వముంది  

 

పున్నమి వెన్నెల విస్తరి - పులకింత గిలిగింత సిరి 

కిరణాలలోను ఊపిరి  - ప్రకృతిలోన హృదయేస్వరి 

                                               

                                                  ఇలా సాగుతున్నది కిరణాల వెల్లువా .... (2)

*****

067..విశ్వంలో ... వ్యామొహం (రోజువారి కథ (2)

విధేయుడు : మల్లాప్రగడ రామకృష్ణ (ఇది కధ కాదు అనుభవ సారం ) 

      మేఘసందేశాలు కదులుతున్నాయి, రసవత్తరమైన సంఘటనలు జరుగుతున్నాయి, ఉజ్వలమైన కాంతి ఒకవైపు ప్రజ్వలిస్తున్నది, కడలి కెరటాలు ఎగసి పడుతూ గట్టు దాటాల్ని ఉబలాట పెరిగింది. చూపులు సోపానాలు కదిలి మన మనుగడ ప్రశ్నల పరంపరంగా ఉషస్సులేంతగా ఉద్వేగపడ్డాయో, కాలచక్రము తిరుగుతూనే ఉంటుంది. ఋతువులు మార్చుకున్నా హృదయవేదన, వాదన, సమర్ధన, ఉషోదయ కిరణాలకు మేఘాలు కమ్ముకున్నా విశ్రాంతిగా మేఘాలు కదిలాక విశ్వవ్యాప్త విదితమగును ప్రజ్వలించే కిరణాలు.

విశ్వాంతరాళంలోని మనకు తెలిసిన లేక తెలియని సమస్త చరాచర జీవుల సుఖానుభవం లేక దుఃఖానుభవం ప్రతి జీవి, ప్రతి ఒక్కరూ "సరాసరి"  లెక్కన అనుభవించటం జరుగుతుంది.

 అందువల్ల నీ సుఖం, నీ శాంతి నీ ఒక్కని స్థితిపై ఆధారపడి లేదు.  జగత్తు యొక్క మొత్తపు సుఖం మీద ఆధారపడి ఉంది.  దు:ఖమనేది, నాకు చేతకాదు, రాదు, అనే బలహీనత పలుకులు, ఈ, ఏ, స్థితిలోను  నీలో రానీయకు.   

******

చూడమన సూర్య వెలుగే 

సమయ మంతయును సమాన కళలే, 

వినయ రూపమున, పొందు పరచే, 

విషయవాంఛలను, సమ్మతముగా, 

తనువు వేడిగను పెంచుటయు, 

సాను భవంతమును తెల్పు చునె. 

                                                                    ఇలా సాగుతున్నది కిరణాల వెల్లువా .... (3)

విశ్వంలో... విజ్ఞాన దీపం ..రోజువారి కధ..3

విధేయుడు మల్లాప్రగడ రామకృష్ణ...ప్రాంజలి ప్రభ

జరుగుతున్నదంతా - దైవే చ్ఛ.

మనగడన్నదంతా - ప్రేమే చ్ఛ

పలుకులను తిని మారే - వాదే చ్ఛ

కరుగుతున్నదంతా - పాపే చ్ఛ

 ఇలా జరగాలి, అలా జరగాలి అని అనుకుని ప్రయత్నించడం - పురుష ప్రయత్నం.

 పురుష ప్రయత్నం, దైవే చ్ఛ రెండు ఒక్కోసారి కలిగుట వల్లనే మనస్సంతా ప్రసాంత త

 అవుతుంది. అప్పుడు సంతోషం కలుగుతుంది, అలా కానప్పుడు దుఃఖం కలుగుతుంది. దానికి కారణాలు అనేకం అవి తెలుసుకొనే లోపే వయసు కరిగి పోతుంది.

అందుకే ఏ సమయానికి ఏది సంభవిస్తే దానిని అనుభవించడానికి సిద్ధపడడమే - శరణాగతి.

ఆనందం.... పరమానందం.... బ్రహ్మానందం...

 శరణాగతి అంటే కర్మరాహిత్యం కాదు,  కర్తృత్వరాహిత్యం.

 జన్మ సార్థకం అవ్వాలంటే ముందు నిన్ను నీవు నిమ్ము, నీలో ఒకదైవమున్నదని నిమ్ము, నిన్ను నడిపించేది ప్రేమే అని తెలుసుకో, ప్రేమకు మూలం ప్రకృతి, పుడమి, గాలి, అగ్ని, జ్నానం అని తెలుసుకో, తెలుసుకున్నది నలుగురికి పంచుటే ఆది దైవము లీల అని తెలుసుకో, నీ ప్రయత్నమే కుటుంబానికి ధనం చేకూరుస్తూ ఉంటుంది. కోట్ల సంపాదన ఉన్నా తినేది అన్నమే, 

సంపద పెరుగుట విరుగుట కొరకే

ఆశలు పెరిగియు కలుగుట కొరకే

కాలము తెలియక తిరుగుట కొరకే

శాంతిని మరచియు పెరుగుట కొరకే

సార్థకం అయ్యాకే జన్మ పరిపక్వత జరుగుతుంది.

సార్ధకమనగా జీవి నిస్వార్ధంగా, ధర్మంగా, న్యాయంగా, సత్యంగా, దైవికంగా, ప్రేమగా ఉండగలిగితే నే......ఇది కలియుగం కనుక 

అహాన్ని వదిలి ప్రేమను పెంచు

మోహాన్ని వదిలి స్నేహము పేంచు

దాహాన్ని వదిలి డబ్బును పెంచు

మోనాన్ని వదిలి శాంతిని పెంచు

ఏది ఏమైనా శీలం చెడకుండా జీవించడమే జీవితలక్ష్యంగా భావించు.

0***--

069..విశ్వంలో ... విజ్ఞాన దీపం ..(4) ప్రాంజలి ప్రభ

విధేయుడు మల్లాప్రగడ రామకృష్ణ

ఒకరోజు వ్యాపారి దగ్గరికి అతడి గురువు వచ్చాడు. ‘‘గురూజీ! నా వ్యాపారం వృద్ధి చెందాలని దీవించండి’’ అని అభ్యర్థించాడు వ్యాపారి.

ధర్మం గా ప్రవర్తించు ఆధర్మమే నిన్ను నీకుటుంబాన్ని నీదేశాన్ని రక్షిం చెబుతుంది.

ధర్మం అంటే

 ‘‘దేవుడు నీ వ్యాపారంలో వృద్ధివికాసాలు ప్రసాదించు గాక. కానీ, నువ్వు ధాన్యాన్ని తూచేటప్పుడు నిజాయతీగా ధర్మము గా వ్యవహరించు’’ అని సూచించాడు గురువు గారు.

ఎప్పుడూ తూకంలో మోసం చేసే ఆ వ్యాపారి గురువుగారి ఉపదేశంతో తన వైఖరిని మార్చుకున్నాడు.  న్యాయంగా తూచడం మొదలుపెట్టాడు. 

అనతి కాలంలోనే అతని వ్యాపారం వృద్ధి చెందింది. ధాన్యాన్ని తూచడానికి బంగారంతో తూనిక రాళ్లను చేయించాడు.  

దీంతో ఎక్కడెక్కడివారో వచ్చి ఆ తూనిక రాళ్లను చూసి ఆశ్చర్యపోతూ ఉండేవారు.

ఒకరోజు అతడు ఆ తూనిక రాళ్లను తీసుకొని తన గురువు దగ్గరికి వెళ్లాడు. ‘‘గురువు గారూ! మీ ఆశీర్వాదంతో నా వ్యాపారం చాలా బాగుంది. బంగారు తూనికరాళ్లతో ధాన్యాన్ని తూచేంత వృద్ధి సాధించాను’’ అన్నాడు వ్యాపారి. 

‘‘ఆ బంగారపు తూనికరాళ్లను తీసుకెళ్లి ఏటిలో పడవేయ్‌’’ అని గురువు ఆజ్ఞాపించాడు.

గురువాజ్ఞ మేరకు బంగారం విలువ గురించి కూడా ఆలోచించకుండా వాటిని ఏరులో పడవేసి ఇంటికి చేరుకున్నాడు. 

ఈ సంఘటన జరిగిన మూడు రోజుల తర్వాత కొందరు రైతులు తమ ధాన్యాన్ని అమ్మడం కోసం పట్టణానికి వస్తున్నారు. 

రైతులు ఏరు దాటుతుండగా బంగారు తూకం రాళ్లు వారికి దొరికాయి. వాటిని చూడగానే.. ఇవి ఫలానా వ్యాపారివి అని గుర్తించారు. అతడి మంచితనం తెలిసిన రైతులు.. అలాంటి ఉత్తముడి సొమ్ము తీసుకోవడం భావ్యం కాదనుకున్నారు. తూకంరాళ్లను తీసుకెళ్లి ఆ వ్యాపారికి ఇచ్చేశారు.  

మళ్లీ తన దగ్గరికి చేరిన తూకంరాళ్లను గురువు దగ్గరికి తీసుకెళ్లాడు వ్యాపారి. ‘‘నేను వీటిని ఏరులో పారేశాను. మళ్లీ నా దగ్గరికి వచ్చాయి గురువు గారూ’’ అని విన్నవించుకున్నాడు.

 ‘‘నీవు ఎప్పుడైతే తూకంలో మోసం చేయడం మానేశావో.. దైవం నీ సంపదలో వృద్ధిని ప్రసాదించాడు.  నిజాయతీగా సంపాదించావు కనుకనే.. నీ సొమ్ము మళ్లీ నీ దగ్గరికి చేరింద’’న్నాడు గురువుగారు.

నీవు చేసే పనిలో శాంతి కల్గించు ఆనందాన్ని అనుభవించి అందరికీ నీ సహాయము అందించు.  అదే నీకు గమ్యము, మోక్షము.

శాంతి సంతోషంలాగా వ్యక్తం కాదు. అందుకే శాంతి పొందిన మనసు రహస్యానంద స్వరూపమే అవుతుంది. ఒక్కసారి ఆనందం చవిచూస్తే ఇక అది మనని వదలివెళ్ళదని తెలుస్తుంది. అప్పుడది సదానందంగా నిలిచిపోతుంది. అదే మహానందంగా పరిణమిస్తుంది. అప్పుడు లోకం కూడా ఆనందమయంగానే కనిపిస్తుంది. ఆనందం తనలోనిదేనని అర్థమైన తర్వాత దానికోసం ఈ లోకంలో వెతకాల్సిన పనిలేదని తెలుస్తుంది. అలా తెలుసుకున్న మనసు లోకాతీతమైన ఆనందంలో ఉండిపోతుంది !_

విశ్వంలో విజ్ఞాన మనేది ఆనందం వల్లే ఏర్పడుతుంది. ఈర్ష్యా ద్వేషం ఉంటే విజ్ఞానం ఉన్నా లేనట్టే

--(())--

0****-

070..విశ్వంలో ... విజ్ఞాన దీపం ..(5) రోజువారి కధ ..... ప్రాంజలి ప్రభ

విధేయుడు మల్లాప్రగడ రామకృష్ణ

ఈలోకాన్ని ఎవరు ఉద్దరించలేరని అనుకుంటున్నారు, ఎందరో మహానుభావులు మనదేశ రక్షణకు , దేశప్రజల ఉన్నతికి సహకరించారు అందులో నేనొకణ్ణి  

మన ప్రజలలో కొందరు 

గుణములు పంచని మనసే ల 

తృణము లెక్క యగును

మంచిని గమనించక అరుపే

నీచ తీర కుండు

ధర్మం తప్పి నడువు డెందుకు

మర్మ మంత మాయ

కాలాన్ని ప్రశ్నించు టెందుకు

చాతకాని పనులు ఎందుకు

వెతలు పొందు టేల 

మాటతూలి పనులు ఎందుకు

వేట వల్లె మారు

తప్పుని ఒప్పను టెందుకు

ఉప్పు లాగె బతుకె 

ప్రకృతిని ప్రశ్నించు డెందుక

ఆశ పాశము తోను ఎందుకు

పాశ మైన బతుకు

వేష మోసములన్ని ఎందుకు

ఘోష వచ్చి చేరు

ఉన్నభాషను మర్చు టెందుకు

అన్న మాట మరచు

ఈ లోక మాయ బతుకు లోన

--(())--

నేను మనసుని నమ్మినవాణ్ణి, నిస్వార్ధ పరుణ్ణి, నిర్భయుణ్ణి, ధీబలుణ్ణి, తలయెత్తుకు తిరుగువాణ్ణి, నన్నునేను తెలుసుకోవటానికి ప్రయత్నించేవాణ్ణి, హృదయానందం అందించేవాణ్ణి, జ్ఞాన మనే పవనాలు హాయిగా పీల్చే పిచేవాణ్ణి, మాయా మర్మాన్ని చేధించేవాణ్ణి, విజ్ఞన సర్వస్వాన్ని అందరికీ పంచేవాణ్ణి, ధర్మమార్గములో దప్పికంటు లేకుండా శ్రమించేవాణ్ణి, మాటకు కట్టుబడి ప్రవర్తించే 

వాణ్ణి, సంకుచితభవాలు, స్వార్ధపు ఆలోచనలు లేనివాణ్ణి,  సంస్కృతి సంప్రదాయాలు అడవి కాచిన వెన్నెల కాకుండా, మతాలలో ఉన్న నమ్మకాలు వ్యర్థ పరచ కుండా, వంశపారంపర విద్యను మరువకుండా, ఆధునీక విద్యా విధానమును అనుకరిస్తూ,  ఎంతదూరమైనా, ఎన్ని అడ్డంకులు వచ్చినా, తనగమ్యం కడలి వైపు అనే సాగె నదీమ తల్లిని నమ్మిన వాణ్ణి,  మనసు పెడదారి పట్టకుండా, బంధాలకు చిక్కకుండా, పట్టుదల చెదర కుండా, ఆనంద పదములో అందర్నీ ఆనంద పరిచే వాణ్ణి, నిద్రలో కూడా కలలు రానివాణ్ణి, దేశ ఉన్నతి కొఱకు, చేతనైన సహాయము చేసేవాణ్ణి, తెలుగువారి ఆత్మగౌరవమును, తెలుగు భాషను బతికించుటకు కంకణం కట్టుకున్న వాణ్ణి, అక్రమాలను అరి కట్టడానికి, అనాధులను రక్షించ టానికి, విద్యా వ్యాప్తికి సర్వ మత సమ్మేళణంగా, సమస్త హృదయాలను జాగృతి పరిచి జాగృతుణ్ణైనవాణ్ణి, ఇవి కలలు కావు కళలు గా భావించి జీవించేవాణ్ణి .                                 

అదేవిధముగా ప్రతిఒక్కరూ ధైర్యము ఆయుధముగా శాంతి లక్ష్యంగా జీవితసాఫల్యమును పొందగలరని ఆశిస్తున్నాము 

--(())--

****

071..విశ్వంలో ... విజ్ఞాన దీపం ..(6) రోజువారి కధ ..... ప్రాంజలి ప్రభ

విధేయుడు మల్లాప్రగడ రామకృష్ణ

అపరిశుభ్రమైన ఇల్లు రోగాలకు నిలయమైనట్లు, మోసపూరితమైన వ్యవహారాలు కష్టాలకు ప్రధాన ద్వారాల వంటివి. ధర్మబద్ధంగా చేసే వ్యాపారం, కర్మ బద్ధంగా చేసే ఉద్యోగం, ఆత్మ శుద్ధి తో చేసే పూజలు, మనో నిబ్బరంతో వ్యవహరించే తీరు ఎల్లప్పుడూ మనల్ని ఉన్నత శిఖరాలకు చేరుస్తాయి. 

నియమ బద్ధమైన జీవితం అంటే, కేవలం మనసులో దానికి తగిన పవిత్ర భావాలకు తగ్గ క్రమ శిక్షణ  గా జీవితం, శాంతితో సాఫీగా సాగిపోతుంది. మన జీవితంలోని మాధుర్యాన్ని గుర్తించి పంచు కున్నప్పుడే అందరికీ సంతోషము.  పెద్దలు జీవితం అశాశ్వతమని గుర్తించు అని చెప్తారు. అంటే నిరాశకు లోనుకావాలని వారి ఉద్దేశ్యం కాదు. దాన్ని వదిలివేయమని సూచనకాదు. అర్ధంచేసుకొని సరిగా సాగించమని బోధ. ఏది శాశ్వతమో, ఏది అశాశ్వితమో గుర్తించమని సూచన. ఐస్క్రీమ్ ఐదునిముషాల్లో కరిగిపోతుందని తెలిస్తే పిల్లాడు దాన్ని వెంటనే పూర్తిగా తిని సంతృప్తి చెందుతాడు. ఇదీ అలాంటిదే. జీవితం ఎందుకు వచ్చింది. మనం ఎలా జీవించాలి. ఎలా జీవిస్తే మనకి దాని పూర్తి ప్రయోజనం అందుతుందో తెలిపేదే సరైన మార్గదర్శనం !

నేటి స్థితి 

గాలి మాటలు చెవులనే కరచి వేయు 

గాలి ఊపిరి నిలిపును కాలమంత  

నేడు గాలిలేనిబతుకు నాట్య మాడె   

ప్రకృతి గాలిలే సరిపోక కుత్రిమమ్ము  

సమాజానికి మనం ఏమి ఇస్తే అదే మనకు తిరిగి వస్తుంది  ఇంటి ముందర తుమ్మ చెట్టు పెంచుకొని దానికి మామిడి కాయలు కాయ లేదు అని బాధపడినట్లు మన వ్యవహారం ఉండకూడదు.

మంచి మామిడి చెట్టు ను పెంచుకుంటే తీయని మామిడి పండ్లును, చల్లని నీడను ఇస్తుంది. అలాగే మన ప్రవర్తన మారుతూ ఉండే కొద్ది సత్ఫలితాలు వాటంతట అవే రావడం మొదలు పెడతాయి. అది ఎలా అంటే చెట్టు మొదలు దగ్గర నీళ్లు పోస్తే అవి కొమ్మలకు ఆకుల కు చేరి పూలు పూసి, కాయలు కాసినట్లు, మనం చేసుకునే మంచి పనులే మనకు శ్రీరామరక్షగా నిలుస్తాయి. 

--(())--

విశ్వంలో ... విజ్ఞాన దీపం ..(7) రోజువారి కధ ..... ప్రాంజలి ప్రభ

విధేయుడు మల్లాప్రగడ రామకృష్ణ

మనిషిలో భయము ,  ధైర్యము కోల్పోయినప్పుడు కొన్ని ఆలోచనలు నిన్నుతట్టుతాయి, అవే   

బెదరు విడి మానసము పదిలపడి నపుడు, 

కుదుటపడి ఆనందము కలిగినపుడు, 

కలతలు తొలగి సంతోషపడినపుడు ,  

పరువుతో తల యెత్త బడియున్నపుడు, 

కళలతో విజయము పొందినపుడు,  

విజ్ఞాన బంధములు చేరి సంసార బంధమున 

సుఖలు దు:ఖములు కలిగినపుడు, 

ఇఱుకు సంసారముల కఱకు గోడల నడుమ, 

బరువు బాధ్యతలు మోసినప్పుడు, 

ఆశలు అడియాశలు అయినపుడు, 

భువనాలు తునుకలై పోక మిగిలిన యపుడు, 

పలుకులు సత్యగర్భమ్ము వెలువడు నపుడు, 

ధర్మము న్యాయము రెండు పాదముల మీది 

నడచినపుడు, 

సకల సౌకర్యాలు కలిగి నపుడు,  

 అలసి యెఱుగనియట్టి హస్తములు పరిపక్వ దశ 

నంటగను సాగు తరుణ మొదవిన యపుడు, 

పండిత పామరులు, మనసును వేదించనపుడు, 

ఐశ్వర్యము ఉన్న బీదరికంలో బతికినపుడు, 

బీదరికంలో ఉండి ఐశ్వర్యాన్ని ఆశించినపుడు, 

వేషాలు వేసినపుడు,  

చెడ్డ యలవాటనెడు చీకటెడారిలో 

తేటతెల్లని తెలివి బాట తప్పని యపుడు, 

దైవ ప్రార్ధనలో మనసుకు శాంతి కలిగినపుడు 

నిత్యవిస్తృతమైన నిర్మలిన భావనా- శ్రయ 

కర్మముల చేయ స్వాంతమును ముందునకు 

నా స్వామి నీవుగా నడుప బూనిన యపుడు, 

లోకంలో ఉన్న ప్రకృతిని స్వాదించినపుడు, 

మనిషిగా మానవత్వాన్ని బతికిస్తూ 

తల్లి తండ్రుల సేవకు అంకితమయినపుడు,  

సర్వార్ధ సాధనకు నిత్యమూ పుడమితల్లి సాక్షిగా, 

గగనమ్ము సాక్షిగా, నాలో ఉద్యమించుచున్న 

శాంతి నిలిపే సమస్త భోదలు తెలపాలిపుడు. 

అందుకే ప్రతిఒక్కరు ధైర్యాన్ని వీడకండి 

అదే మిమ్ము రక్షించుతుంది. 

తోడును వదలకండి అదే మిమ్ము బతికిస్తుంది.   

సర్వేజనా సుఖినోభవంతు ... ఓం శాంతి: శాంతి: శాంతి:

--(())--

క్షేత్రానికి కదిరి అనే పేరు స్థిరపడింది.

.....................................

ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం శ్రీ సత్యసాయి జిల్లాలోని కదిరి లక్ష్మీ నరసింహస్వామి ఆలయంలో క్రీస్తుశకం 1352 ACE నుండి 1529 ACE వరకు మరియు అంతకుముందు చోళుల కాలం నాటి అనేక శాసనాలు లభించాయి, ఇవి ఆలయ చరిత్రను మరియు విజయనగర రాయల కాలం నాటి శిల్పకళా వైభవాన్ని స్పష్టంగా వెల్లడిస్తున్నాయి. విజయనగర సామ్రాజ్య వ్యవస్థాపకుడైన మొదటి బుక్కరాయల పాలనాకాలంలో 1352 ACE నాటి తొలి శాసనం లభించింది, ఈ శాసనం ప్రకారం పండిమ సన్నయ్య చెలినాయక అనే అధికారి ఇక్కడ ఆలయ మండపాన్ని పూర్తి చేశాడని తెలుస్తోంది. స్థలపురాణం ప్రకారం వీర బుక్కరాయలకు స్వామి కలలో కనిపించి తాను ఖాద్రీ అంటే మేడి చెట్టు వేర్ల కింద స్వయంభూవుగా వెలిశానని చెప్పగా, రాజు ఆ విగ్రహాన్ని వెలికితీసి 1274 ACE మరియు 1275 ACE మధ్య ఆలయాన్ని నిర్మించాడు. ఈ ప్రాంతంలో ఖాద్రీ చెట్లు ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల మరియు స్వామి ఇక్కడ వెలయడం వల్ల ఈ క్షేత్రానికి కదిరి అనే పేరు స్థిరపడింది.

తరువాతి కాలంలో విజయనగర పాలకుడైన హరిహరరాయలు ఈ ఆలయానికి మహా రాజగోపురాన్ని నిర్మించగా, తూర్పు, పడమర, దక్షిణ గోపురాలు కూడా విజయనగర రాజుల పర్యవేక్షణలోనే రూపుదిద్దుకున్నాయి. 1451 ACE నాటి శాసనం ప్రకారం తాడిపత్రి ప్రాంతానికి చెందిన స్థానిక నాయకులు ఇక్కడ అద్భుతమైన వేయి కాళ్ల మండపాన్ని మరియు కోటై మండపాన్ని నిర్మించి స్వామికి అంకితం ఇచ్చారు. విజయనగర సామ్రాజ్య స్వర్ణయుగంలో శ్రీకృష్ణదేవరాయలు 1509 ACE లో ఆలయంలోని రంగ మండపాన్ని, గంభీరమైన సింహ ముఖాలు కలిగిన కారిడార్ ను మరియు ద్వాదశ ఆళ్వార్ల మందిరాలను అద్భుతంగా తీర్చిదిద్దారు. శ్రీరంగం ఆలయం నిర్మాణంలో ఉన్న సమయాన కొప్పన్న అనే లక్ష్మీ నరసింహస్వామి భక్తుడు అమూల్యమైన బంగారు ఆభరణాలను మరియు విలువైన కానుకలను ఆలయానికి విరాళంగా అందజేసినట్లు ఆధారాలు ఉన్నాయి.

1545 ACE లో అచ్యుతదేవరాయల కాలంలో మూలవిరాట్టు విగ్రహానికి సంబంధించిన పునర్ప్రతిష్ఠ ఘట్టం జరిగింది, స్వామి ఆదేశం మేరకు స్తోత్రాద్రి కొండ గుహల నుండి విగ్రహాన్ని తీసుకువచ్చి ఆలయంలో శ్లోకయుక్తంగా ప్రతిష్ఠించారు. 1569 ACE లో తిరుమలరాయల పాలనలో ఆలయం చుట్టూ ప్రాకారాల నిర్మాణం, విశాలమైన బాహ్య పుష్కరిణి నిర్మాణం జరిగాయి. చోళుల కాలంలో 985 ACE నుండి 1076 ACE మధ్య ఇక్కడ దుర్గాదేవి ఆలయం మరియు అనేక రాతి శిల్పాలు చెక్కబడ్డాయి, తదనంతరం 1953 ACE లో ఆ ప్రదేశంలో లక్ష్మీదేవి విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించినప్పటికీ మూల దుర్గాదేవి శిల్పం ఇప్పటికీ ఆలయ ప్రాంగణంలోనే ఉంది. ఈ శాసనాలన్నీ విజయనగర రాజుల దానధర్మాలు, స్వామి కైంకర్యాల కోసం సమర్పించిన భూములు, గ్రామాల వివరాలను తెలియజేయడమే కాకుండా, హరిహరరాయల కాలంలోనే బ్రహ్మోత్సవాల మరుసటి రోజున హరిజనులకు ఆలయ ప్రవేశం కల్పించిన సామాజిక సమరసతను కూడా చాటిచెబుతున్నాయి.

//సేకరణ//

...........

ఒక పెన్ను నిబ్ నుండి మరొక పెన్ను నిబ్‌కు జాగ్రత్తగా సిరా బొట్లు మార్చుకోవడం నాటి రోజుల్లో పవిత్రమైన స్నేహబంధానికి ఒక చక్కని చిహ్నంగా ఉండేది.

.........................................

ఆ రోజుల్లో చెల్పార్క్ రంగు సిరా సీస కేవలం ఒక సాధారణ లేఖన సామగ్రి మాత్రమే కాదు, 70/80 ల నాటి తరానికి ఎన్నో చిన్ననాటి భావోద్వేగాలతో ముడిపడి ఉన్న ఒక మధురమైన జ్ఞాపకం. ప్రస్తుతం ఆ చిన్న గాజు సీసను చూడగానే నాటి పాఠశాల మైదానాలు, చెక్క బెంచీలు, కాగితపు పడవల పరుగు పందాలు, పాఠ్యపుస్తకాల సువాసనలు, స్నేహితుల ముచ్చట్లు ఒక్కసారిగా మనోఫలకంపై సాక్షాత్కరిస్తాయి.

చెల్పార్క్ అనే ఈ పేరు వెనుక ఒక ఆసక్తికరమైన వ్యాపార చరిత్ర కూడా ఉంది, ఎందుకంటే ఇది అమెరికాకు చెందిన ప్రసిద్ధ పార్కర్ పెన్ కంపెనీ మరియు భారతదేశానికి చెందిన చెల్లారామ్ వ్యాపార కుటుంబం కలిసి ఏర్పాటు చేసిన ఒక సంయుక్త భాగస్వామ్య సంస్థ. అమెరికా పార్కర్ కంపెనీకి చెందిన "పార్క్" మరియు భారతదేశ చెల్లారామ్ కుటుంబం పేరులోని "చెల్" అనే పదాలను కలిపి దీనికి "చెల్పార్క్" అని నామకరణం చేశారు. బెంగళూరు ప్రధాన కార్యాలయంగా ప్రారంభమైన ఈ సంస్థ నాణ్యమైన సిరా తయారీలో తిరుగులేని పేరు సంపాదించుకుని, నాటి ఉపాధ్యాయులు మరియు విద్యార్థుల నమ్మకాన్ని గెలుచుకుంది.

ఈ సిరాను ఇతర ఉత్పత్తుల కంటే ఎంతో భిన్నంగా మార్చింది దానిలో ఉపయోగించిన "Cleen-X" అనే ప్రత్యేకమైన రసాయన సాంకేతిక సూత్రం, ఇది ఫౌంటెన్ పెన్నుల నిబ్ భాగం తుప్పు పట్టకుండా కాపాడటమే కాకుండా సిరా గడ్డకట్టకుండా ప్రవాహంలా సాఫీగా సాగడానికి ఎంతగానో తోడ్పడేది. అప్పట్లో ఈ చెల్పార్క్ సిరా రాయల్ బ్లూ, వాష్‌బుల్ రాయల్ బ్లూ, నీలి నలుపు, రూబీ రెడ్, ఎమరాల్డ్ గ్రీన్, వయొలెట్ వంటి అనేక ఆకర్షణీయమైన రంగుల్లో చిన్ని గాజు సీసలలో లభించేది. వీటిలో నీలి నలుపు వర్ణం పాఠశాల పరీక్షలకు, రికార్డులకు మరియు ప్రభుత్వ కార్యాలయాల అధికారిక పత్రాలకు ఒక ప్రామాణిక వర్ణంగా నిలిచిపోయింది, పైగా సిరాపేనాతో రాస్తేనే చేతిరాత కుదురుగా అందంగా వస్తుందని, విద్యార్థుల్లో ఏకాగ్రత పెరుగుతుందని నాటి ఉపాధ్యాయులు మరియు పెద్దలు బలంగా విశ్వసించేవారు.

తరగతి గదిలో పాఠాలు జరుగుతున్నప్పుడు లేదా పరీక్షలు రాస్తున్నప్పుడు పెన్నులో సిరా అయిపోతే పక్కనున్న స్నేహితుడిని సహాయం అడగడం, ఒక పెన్ను నిబ్ నుండి మరొక పెన్ను నిబ్‌కు జాగ్రత్తగా సిరా బొట్లు మార్చుకోవడం నాటి రోజుల్లో పవిత్రమైన స్నేహబంధానికి ఒక చక్కని చిహ్నంగా ఉండేది. రోజువారీ పాఠశాల సమయానికి ముందు ఫిల్లర్ సహాయంతో లేదా నేరుగా సీసలో ముంచి పెన్నులో సిరా నింపడం ప్రతీ విద్యార్థికి ఒక పెద్ద దినచర్యలా ఉండేది. ఈ క్రమంలో వేళ్లకు, దుస్తుల జేబులకు నీలి రంగు మరకలు పడటం అత్యంత సహజంగా జరిగేది, ఆ మరకలే అప్పట్లో పిల్లలకు ఒక విధమైన ఆనందాన్ని మరియు చదువుకుంటున్నామనే గర్వాన్ని ఇచ్చేవి. బాల్ పాయింట్ పెన్నులతో పోలిస్తే ఫౌంటెన్ పెన్నుతో రాసినప్పుడు కాగితంపై పడే ఆ సిరా వాసన, నిబ్ చేసే సన్నని శబ్దం, అక్షరాల శైలి ప్రత్యేక అనుభూతిని అందించేవి.

కాలక్రమేణా మార్కెట్లోకి తక్కువ ధరకే లభించే సులువైన బాల్ పాయింట్ పెన్నులు, జెల్ పెన్నులు మరియు యూజ్ అండ్ త్రో పెన్నులు విస్తృతంగా అందుబాటులోకి రావడంతో ఫౌంటెన్ పెన్నుల వాడకం క్రమంగా తగ్గిపోయింది, ఫలితంగా సిరా సీసాలకు డిమాండ్ క్షీణించి 2010వ దశకంలో ఈ సంస్థ తన సిరా తయారీని శాశ్వతంగా నిలిపివేసింది. ప్రస్తుతం ఈ చెల్పార్క్ గాజు సీసలు దొరకడం అత్యంత అరుదైన విషయంగా మారింది, ఇవి కేవలం నాటి తీపి జ్ఞాపకాలుగా లేదా పాతకాలపు వస్తువులను సేకరించే వింటేజ్ సేకరణకర్తల వద్ద మాత్రమే కనిపిస్తున్నాయి.

[సేకరణ]

.........

సలార్ ఉల్వీ ACE 1324 సెప్టెంబరు 10, సోమవారం నాడు వేణుగోపాలస్వామి ఆలయాన్ని మసీదుగా నిర్మించాడు. 

......................................

ఇక్కడి శాసనం సాలార్ ఉల్వి నాయకత్వంలో మసీదు నిర్మాణం

రాజమహేంద్రవరం గోదావరి తీరాన, చాళుక్యుల కాలంలో వెలసిన శ్రీ వేణుగోపాల స్వామి దేవాలయం తరువాత కాలంలో మసీదుగా మార్చబడింది. ఈ మూల దేవాలయాన్ని పదకొండవ శతాబ్దంలో వేంగీ పూర్వ చాళుక్య రాజైన రాజరాజ నరేంద్రుడి పాలనా కాలంలో నిర్మించారు. రాజరాజ నరేంద్రుడు ఆదికవి నన్నయకు ఆంధ్ర మహాభారత అనువాదానికి ఆశ్రయమిచ్చిన రాజు. అతని కాలంలోనే రాజమహేంద్రవరం తెలుగు సాహిత్య, సంస్కృతి కేంద్రంగా విలసిల్లింది. రాజమహేంద్రవరం నగరానికి రాజరాజ నరేంద్రుడి పేరే మూలమని చరిత్రకారులు చెబుతారు. ఆలయం తూర్పుదిశగా నిర్మితమై, చాళుక్య శైలి రాతి స్తంభశిల్పంతో విరాజిల్లింది. అప్పటి ఆలయంలో మండపం, గర్భగృహం, ద్వారపాలక శిల్పాలు, పుష్పలతా అలంకరణలు ఉండేవి. ఇది అనేక శతాబ్దాల పాటు క్రియాశీలకమైన వైష్ణవ క్షేత్రంగా ఉండేది.

కాకతీయ సామ్రాజ్య పతనం తరువాత, అంటే ACE 1323లో దిల్లీ సుల్తాన్ గియాసుద్దీన్ తుగ్లక్ కుమారుడైన ఉలుగ్ ఖాన్ కాకతీయ సామ్రాజ్యాన్ని జయించి రాజమహేంద్రవరం కోటను ఆక్రమించాడు. ఉలుగ్ ఖాన్ తరువాత మహమ్మద్ బిన్ తుగ్లక్ అనే పేరుతో సుల్తాన్ అయ్యాడు. ఆ సమయంలో ఈ ప్రాంతానికి హుమాయున్ గుజ్జార్ గవర్నరుగా నియమించబడ్డాడు. ఆ తరువాతే వేణుగోపాల స్వామి ఆలయం పడగొట్టి, ఆయన ప్రేరణతో నేటి పెద్ద మార్కెట్ సమీపంలో పెద్ద మసీదు నిర్మాణం జరిగింది. తెలియజేస్తుంది. ఉలుగ్ ఖాన్ ఆదేశాల మేరకు అతని సేనాని షరీఫ్ సలార్ ఉల్వీ ఈ దేవాలయాన్ని ACE 1324 సెప్టెంబరు 10వ తేదీన, జామియా మసీదుగా మార్చాడు. దీనిలో 32 చాళుక్య శైలి రాతి స్తంభాలు ఇప్పటికీ నిలిచివున్నాయి. మసీదులోని ముందరి మండప స్తంభాలు, లోపలి గోడ కప్పులు, అలంకరణలు అన్నీ మూల హైందవ దేవాలయ అంశాలే. ప్రధాన తలుపు నల్లరాతితో చెక్కబడి దానిపై పర్షియన్, అరబిక్, హిందూస్తానీ శాసనాలు ఉన్నాయి. తలుపు కింది కోణాల్లో ఉన్న ద్వారపాలక శిల్పాలను చెక్కివేసి వాటి స్థానంలో పుష్పలతా అలంకారాన్ని మాత్రమే ఉంచినట్లు పురావస్తు పండితుడు అలెగ్జాండర్ రే గమనించాడు. లోపలి ట్యాంకు ముందు గర్భగృహంగా ఉండినట్లు ఆయన వర్ణించాడు.

ఈ ప్రాంగణంలో రెండు రకాల శాసనాలు లభించాయి. అందులో మొదటిది ఉలుగ్ ఖాన్ కాలంలో మసీదు ప్రధాన ద్వారంపై చెక్కబడిన పర్షియన్ శాసనం. మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ శాసన జాబితాలో ఈ శాసనం గురించి ఇలా నమోదైంది. దీన్ని షరీఫ్ సలార్ ఉల్వీ సుల్తాన్ మహమ్మద్ తుగ్లక్ పాలనలో, హుమాయున్ గజ్జార్ కాలంలో 1324లో నిర్మించినట్లు పేర్కొంటుంది. శాసన పరిశోధకులు అనువదించిన ఆ శాసన అసలు పాఠం ఇలా ఉంది, "(It) is the abode of God. During the reign of the great Sultan Ghiyathu'd Dunya wa'd-Din Abu'l Muzaffar Tughlak Shah, the Sultan, may God perpetuate his kingdom and sovereignty and elevate his authority and dignity, and during the ever increasing prosperity of the Khan of the World, Ulugh Khan, the humble servant soliciting the mercy of God, Salar Ulvi, built this mosque on the 20th of the auspicious month of Ramazan, may its blessings be universal, in 724 H, Monday, the 10th of September 1324 A.D." దీని తాత్పర్యం ఇలా ఉన్నది. ఇది దేవుని నివాసము. మహాసుల్తాను గియాతుద్దీన్ అబుల్ ముజఫ్ఫర్ తుగ్లక్ షా పాలనలో ఉలుగ్ ఖాన్ శాశ్వత వైభవ కాలంలోను, దేవుని దయ కోసం వేడుకునే వినయశీల సేవకుడైన సలార్ ఉల్వీ ACE 1324 సెప్టెంబరు 10, సోమవారం నాడు ఈ మసీదును నిర్మించాడు. ఈ శాసనం సాలార్ ఉల్వి నాయకత్వంలో మసీదు నిర్మాణం జరిగిన విషయాన్ని, దాని ఖచ్చితమైన తేదీని, సుల్తాను గియాసుద్దీన్ తుగ్లక్, ఖాన్ ఎ ఆలమ్ ఉలుగ్ ఖాన్, గవర్నర్ హుమాయున్ గజ్జార్ పేర్లను స్పష్టంగా పేర్కొంటుంది. నేటికీ ఆ మసీదులో గియాసుద్దీన్ తుగ్లక్ పేరు కనిపిస్తుంది.

ఇక ఈ మసీదులోని నాలుగు స్తంభాలపై తెలుగు రికార్డులు కూడా శాసన జాబితాల్లో నమోదు ఉన్నాయి. వాటిలో శకసంవత్సరం 1337, అంటే ACE 1415 కాలానికి చెందిన రికార్డు కోమటి వెంకారెడ్డి, 1395 నుండి 1423 వరకు పాలించిన కుమారగిరి కుమారుడు, ఆయన పాలనా కాలంలో ఆలయ దేవునికి చేసిన దానధర్మాలను పేర్కొంటుంది. ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన ప్రశ్న తలెత్తుతుంది. దేవాలయం 1324లో మసీదుగా మార్చబడిన తరువాత, 1415లో తెలుగు శాసనాలు ఎలా వచ్చాయి. దీనికి సమాధానం ఏమిటంటే, మసీదు నిర్మాణంలో ఆలయం పూర్తిగా ధ్వంసం చేయబడలేదు. ఒక అంచనా ప్రకారం పూజారులు ధ్వంసం కాకుండా మూల విగ్రహాన్ని కాపాడి, తరువాత ఆ ప్రాంగణంలోనే ప్రతిష్టించి పూజించారు.  ఆలయంలోని 32 చాళుక్య శైలి రాతి స్తంభాలు అలాగే ఉంచబడ్డాయి. వాటిని మసీదు నిర్మాణంలో భాగంగా వాడుకున్నారు. 1325 నుండి 1425 వరకు రాజమహేంద్రవరం ప్రాంతాన్ని పాలించిన రెడ్డి రాజుల కాలంలో హిందూ ఆరాధనా సంప్రదాయం తిరిగి బలపడింది. ఆ సమయంలో స్థానిక భక్తులు, వ్యాపారులు, రాజులు వేణుగోపాల స్వామికి దానాలు చేసి  ఆ స్తంభాలపై తెలుగు శాసనాలు చెక్కించారు. అంటే మసీదుగా మారిన తరువాత కూడా ఆ ప్రాంగణంలోని కొన్ని భాగాలపై హిందూ భక్తులకు ప్రవేశం పూజలు చేసుకొనే అవకాశం ఉండేది లేదా వారు తమ దానధర్మాలను రికార్డు చేయించుకునే అవకాశం ఉండేది. ఈ విధంగా 1324లో మసీదు నిర్మాణం జరిగినప్పటికీ, 1415లో తెలుగు శాసనాలు చెక్కబడటం సాధ్యమైంది.

రెండవ రకం శాసనాలైన దేవాలయ ప్రాంగణంలోని రాతి స్తంభాలు రాతి పలకలపై ఉన్న ప్రాచీన తెలుగు శాసనాలు 14వ శతాబ్దానికి పూర్వం శ్రీ వేణుగోపాల స్వామికి స్థానిక రాజులు, సామంతులు, భక్తులు, వ్యాపారులు సమర్పించిన భూమిదానాలు, దీపదానాలు, పూజా కైంకర్యాలు  ఇతర దానధర్మాల వివరాలను తెలియజేసే దానశాసనాలు, వాటి తాత్పర్యాలు స్పష్టమైనాయి. మసీదుగా మారక ముందు ఈ ప్రాంగణం అనేక శతాబ్దాల పాటు క్రియాశీలకమైన వైష్ణవ క్షేత్రంగా ఉన్నదని, గ్రామాలు, పొలాలు, నిత్య దీపాలు, నైవేద్య కైంకర్యాలు దేవునికి అంకితమయ్యాయని, స్థానిక పాలకుల నమ్మకం ఏ స్థాయిలో ఉన్నదో ఈ తెలుగు శాసనాలు చెబుతున్నాయి. పర్షియన్ శాసనం విజయాన్ని, రాజకీయ అధిష్ఠానాన్ని ప్రకటిస్తుంటే, తెలుగు శాసనాలు హైందవ ఆరాధనా సంప్రదాయానికి జీవసాక్ష్యాలుగా నిశ్శబ్దంగా నిలిచిపోయాయి. ఈ రెంటి పక్షపాత రహిత పరిశీలనే ఈ దేవాలయ సముదాయం చరిత్రను పూర్తిగా అర్థం చేసుకోవడానికి 

దోహదపడుతుంది.

[సేకరణ]

....

రాజువెడలె రవితేజములలరగా.

.......................................

పూర్వకాలంలో రాజుల ఊరేగింపు అంటే ఒక యుద్ధ సన్నాహాన్ని, ఒక దైవ దర్శనాన్ని మించిన వైభవంతో కూడిన పండుగ లాంటి వేడుక. దీనిని రాజమార్గ ఊరేగింపు గజారోహణం అశ్వారోహణం అని పిలిచేవారు. ఈ ఊరేగింపుకు ముందురోజే నగరంలోని భేరీఘట్టాల వద్ద పెద్ద డప్పులు మోగించి జనానికి సమాచారం ఇచ్చేవారు, అన్ని ఇళ్ల ముందు ముగ్గులు వేయించి రాజమార్గం అంతటా మామిడి తోరణాలు కట్టేవారు. ఊరేగింపు మొదలుపెట్టే ముందు రాజు మందిరంలోని కులదేవుణ్ణి పూజించి పురోహితుడు శుభముహూర్తం చూసి వేద మంత్రాలతో ఆశీర్వదించిన తరువాతే పట్టువస్త్రాలు, నవరత్న కిరీటం ధరించి పెద్ద మంత్రులు సేనాపతులు సమక్షంలో రాజు బయలుదేరేవాడు, ముందు భాగంలో భేరీలు నగారాలు శంఖాలు తప్పెట్లు తాళాలు జాగెటలు కరతాళాలు నాదస్వరాలు మోగిస్తూ ముందుకు సాగే వాద్య బృందం ఉండేది. వారి వెనుక గరుడ సింహం హంస వరాహం భల్లూక చిత్రాలున్న ధ్వజాలు పట్టుతో నేసిన పతాకాలు పట్టుకున్న భటులు నడిచేవారు. ఆ వెనుక లోహపు కవచాలు ధరించి, కత్తులు బరిసెలు, డాళ్లు గదలు పట్టుకున్న కాల్బలం నడిచేది, తరువాత గజబలం వచ్చేది, ఏనుగులకు కుంకుమ పసుపు బొట్లు పెట్టి కాళ్లకు గజ్జెలు తొండాలకు పూలమాలలు కట్టి అత్యంత ఎత్తైన రాచ ఏనుగుకు బంగారు అంబారీ, రత్నపు పట్టు తొడిగులతో అలంకరించేవారు, ఆ ఏనుగు మీద అంకుశం పట్టుకున్న అనుభవజ్ఞుడైన మావటి కూర్చునేవాడు, ప్రక్కలలో చామరాలు, నెమలి ఈకలతో చేసిన వింజామరలు వీచే సేవకులు నడిచేవారు. ఏనుగుల వెనుక అశ్వబలం ఉండేది.తెల్లని, నల్లని, గోధుమరంగు గుర్రాలను పట్టు వస్త్రాలతో ముత్యాల హారాలతో బంగారు నగిషీలతో అలంకరించి ఆ గుర్రాలపై సామంత రాజులు దండనాయకులు సైనికాధికారులు పిడికిళ్లలో ఖడ్గాలు పట్టుకుని కూర్చునేవారు. గుర్రాల వెంట సైనికులు పరిగెట్టెవారు. దొమ్మరులు చక్కని ప్రదర్శనలు ఇచ్చేవారు. వీటన్నిటి మధ్యలో పద్మపత్ర గొడుగు శ్వేతఛత్రం బంగారు అంగవస్త్రం కప్పుకున్న రాజు బంగారరథంపై, అత్యంత ఎత్తైన ఏనుగుపై కూర్చుని వస్తూ ఉండేవాడు. రాజు వెనుక రాణులు యువరాజులు కుటుంబ సభ్యులు పరదాలు వేసిన చిన్న పల్లకీలలో వచ్చేవారు. రాజుకు ఇరువైపులా చామరాలు వీచే సేవకులు వెనుక గొడుగు పట్టుకున్న ఛత్రదారులు సన్నద్ధులైన రక్షక భటులు ఉండేవారు. వందిమాగధులు రాజు కీర్తిని పొగుడుతూ పద్యాలు చదివేవారు. పురాణీకులు దేవుని పాటలు పాడేవారు. పురోహితులు గంగాజలం పవిత్రోదకం చల్లుతూ వేద మంత్రాలు చదివేవారు. రాజమార్గానికి ఇరువైపులా ప్రజలు నిలబడి పూలు అక్షింతలు చల్లేవారు.ఇళ్ల ముందు ముగ్గులు వేసి మామిడి తోరణాలు కట్టి కళాదీపాలు వెలిగించి మహిళలు హారతులు ఇచ్చేవారు.పిల్లలు బాణాసంచా పేల్చేవారు. వయోజనులైన బ్రాహ్మణులు పుణ్యశ్లోకాలు చదివేవారు.ఆ రోజు పేదలకు దానధర్మాలు బ్రాహ్మణ భోజనాలు నాణేల వితరణలు జరిగేవి. ఈ ఊరేగింపు కేవలం వినోద ప్రదర్శన కాదు రాజు తన ప్రజలకు కనిపించి వారి యోగక్షేమాలు తెలుసుకునే అవకాశం అలాగే తన సైన్యబలాన్ని శత్రువులకు చూపించే ప్రదర్శన కూడా. ఊరేగింపు చివర్లో రాజు దేవాలయంలో దేవుడికి పట్టు వస్త్రాలు కానుకలు బంగారునాణేలు సమర్పించి ప్రజల ఆశీర్వాదంతో రాచమహలుకు తిరిగి వెళ్లేవాడు. అలా ఈ వైభవ ఊరేగింపు రాజ్య సమృద్ధికి ప్రజా సంతోషానికి ప్రతీకగా నిలిచేది.

[సేకరణ]

.మాటే బలం.. బలహీనత!

'గొడ్డలితో నరికిన చెట్టు మళ్లీ చిగురిస్తుంది కానీ, మాటలతో ముక్కలైన మనసు ఎప్పటికీ అతుక్కోదు' అన్నది అనుభవజ్ఞుల మాట. అమృతం బయటికి వచ్చినా లోపలికి వెళ్లినా ఆనందమే! విషం బయటికి వచ్చినా లోపలికి వెళ్లినా ఉపద్రవమే! మనం అమృతం తాగుతున్నామా, విషం తాగుతున్నామా? అమృతం పంచుతు న్నామా, విషం కక్కుతున్నామా అనేది వాక్కుమీద ఆధారపడి ఉంది. మనసును ఖాళీగా ఉంచడమే ధ్యానం. ఆలోచనలన్నింటినీ మాటల రూపంలో పెడుతూ పోతే అవి జీవన గతినే మార్చేస్తాయి.

నిండైన నది నిశ్శబ్దంగా ప్రవహిస్తుంది. పిల్లకాలువలుగా చీలి గులకరాళ్ల మీద ప్రవహిస్తున్నప్పుడు గలగలమంటూ శబ్దాలు చేస్తుంది. నిండు కుండ తొణకదు. ఇలాంటి ఉపమానాలెన్ని చెప్పినా మాట్లాడటం మానడు మనిషి. భావ వ్యక్తీకరణ కోసం భగవంతుడు అతడికిచ్చిన మహ త్తరమైన శక్తి- మాట. సృష్టిలో మరే జీవికీ అది లేదు. అందుకే దాన్ని ఆచి తూచి వాడాలి. మనసులోంచి వచ్చిన ట్లుండాలి. మంచి మాట అనిపించాలి. అందరినీ ఆలోచింపజేయాలి.

మహామంత్రి తిమ్మరుసును తప్పిస్తే తప్ప విజయనగర సామ్రాజ్యం పడిపో దని తీర్మానించుకున్న శత్రువులు ఆయన మీద రాయలవారికి లేనిపోనివన్నీ చెప్పారు. రాయలు తిమ్మరుసు కళ్లు పొడి పించేస్తాడు. అప్పటికీ రామరాయల వల్ల సామ్రాజ్యం నిలబడినా ఆయనను కూడా రాజ్యం పడిపోయింది. చివరకు శిథిలాలు మిగిలాయి. బ్రహ్మర్షి విశ్వామిత్రుడు హరి శ్చంద్రుడితో 'నువ్వు నాకు కలలో వాగ్దానం చేశావు. దాన్ని తీర్చమ'ని అడు గుతాడు. 'బ్రహ్మర్షివర్యా! మీరు చెప్పారంటే అది కలైనా నిజమే అవుతుంది. మీ మాటకు నేను బద్ధుణ్ని' అని తన జీవితాన్నే పణంగా పెడతాడు ఆ సత్యవాక్పరి పాలకుడు. తండ్రి మాట నిలబెట్టడం కోసం పద్నాలుగేళ్లు వనవాసం చేస్తాడు శ్రీరా మచంద్రుడు. మాటను కాపాడుకోవడానికి మనం అంత గొప్ప త్యాగాలు చేయాల్సిన అవసరం లేదు కానీ మాట విలువ గుర్తుంచుకుని వ్యవహరించాలి.

 

వాగ్భూషణం భూషణం... అంటుంది భర్తృహరి శ్లోకం. వాక్కు మాత్రమే మనిషికి నిజమైన అలంకారమని, ఎన్నటికీ వన్నె తరగనిదనీ ఆ శ్లోకానికి అర్థం. ధర్మరాజు, శ్రీకృష్ణుడు గొప్ప శ్రోతలు. బాగా వింటేనే బాగా మాట్లాడగలం. మంచి నిర్ణయాలు తీసుకోగలం. స్నేహం, వైరం, నిర్మలత్వం, కళంకం, పుణ్యం, పాపం, శాంతి, అశాంతి, మంచి, చెడు... అన్నీ మాటలనుబట్టే వస్తాయి. మాట మనసును నొప్పించనూ గలదు, ఒప్పించనూ గలదు. మన చేతలే కాదు, మాటలు కూడా ఇతరులకు బాధ కలిగించకూడదు. అంతెందుకు... కష్టాల్లో ఉన్నవారికి నేనున్నా'నన్న మాట సాయం చాలు, వాళ్లకు ఎక్కడలేని ధైర్యం వస్తుంది. మాటకి ఆ శక్తి ఉంది. మాటలో సత్యం ప్రతిఫలించాలి... వాస్తవం ప్రతిబింబించాలి. అప్పుడే జ్ఞానం పరిఢవిల్లుతుంది.

తరిగొప్పుల విఎల్లెన్ మూర్తి

******